Stojąca woda przy podstawie schodów wejściowych to jeden z głównych czynników przyspieszających ich degradację. Woda wnikająca w beton i grunt pod fundamentem zamarza zimą, rozsadzając materiał i prowadząc do stopniowego przemieszczania całej konstrukcji. Prawidłowe odwodnienie jest zarówno kwestią trwałości schodów, jak i bezpieczeństwa użytkowania — mokra nawierzchnia w temperaturach bliskich zera tworzy lód.
Dlaczego odwodnienie jest istotne przy schodach wejściowych
Woda gromadząca się przy wejściu do budynku pochodzi z kilku źródeł:
- Opad bezpośredni na powierzchnię ganku i schodów.
- Spływ z połaci dachowej, jeśli rynna nie jest odprowadzona dalej od wejścia.
- Woda kapilarnie podciągana z gruntu.
- Roztopy śniegu i lodu odgarniętego ze schodów na bok.
W typowych warunkach polskiej zimy obszar przy schodach wejściowych może być nasycony wodą przez kilka miesięcy. Szczególnie niebezpieczne są okresy przejściowe: gdy w ciągu dnia temperatura jest powyżej zera i woda się sączy, a nocą ponownie zamarza.
Odprowadzenie powierzchniowe — spadki i profil terenu
Najprostsze i najtańsze rozwiązanie: ukształtowanie terenu i nawierzchni tak, aby woda samoistnie odpływała od budynku. Podstawowe zasady:
- Teren przy podstawie schodów powinien opadać od budynku z nachyleniem co najmniej 2% na odległość min. 2 m.
- Górna płaszczyzna schodów — każdy stopień, podest i ganku — powinna mieć spadek 1–2% ku zewnętrznej krawędzi.
- Przy schodach murowanych z kostki lub płyt kamieniach należy unikać wypełniania fug pyłem lub ziemią, która zatrzymuje wodę.
Praktyczna uwaga
Krawężniki i obrzeża betonowe wzdłuż chodnika przy schodach nie powinny tworzyć „wanny" — jeśli obrzeże jest wyższe niż nawierzchnia ganku, woda nie będzie miała dokąd odpłynąć. W razie potrzeby należy wykonać przerwy w obrzeżu lub zamontować wpust odwadniający.
Dreny liniowe (odwodnienie liniowe)
Przy wejściach do budynków powszechnie stosuje się kanaliki odwadniające (dreny liniowe), montowane prostopadle do osi ruchu pieszego tuż przy progu drzwi lub u podstawy pierwszego stopnia. Składają się z:
- Rusztu z żeliwa, stali nierdzewnej lub tworzywa sztucznego — klasa obciążenia A15 do C250 przy wejściu pieszym.
- Korytka z tworzywa lub betonu polimerowego.
- Rury odpływowej podłączonej do kanalizacji deszczowej lub drenażu rozsączającego.
Dreny liniowe skutecznie zbierają wodę z poziomej powierzchni ganku, ale nie rozwiązują problemu wody gruntowej ani kapilarnej w gruncie pod fundamentem.
Dren francuski (dren opaskowy)
Dren francuski to rów wypełniony żwirem z perforowaną rurą w dolnej części. Umieszczony wokół fundamentu schodów lub wzdłuż ścieżki przy budynku, przejmuje wodę gruntową zanim dotrze do podstawy schodów.
Standardowe wykonanie drenu opaskowego przy małych schodach wejściowych:
- Wykop o szerokości 30–40 cm i głębokości sięgającej poniżej poziomu fundamentu schodów (lub min. 50–60 cm).
- Wyłożenie wykopu geowłókniną filtracyjną (przepuszczalną dla wody, nieprzepuszczalną dla drobnych cząstek gruntu).
- Obsyp dolnej części kruszywem gruboziarnistym (frakcja 16–32 mm).
- Ułożenie perforowanej rury drenarskiej PVC DN100 lub DN125, z otwierami skierowanymi ku dołowi.
- Dosypanie żwiru do poziomu ok. 10 cm poniżej powierzchni terenu.
- Zawinięcie geowłókniny i zasypanie ziemią lub kruszywem drobnym.
Rura drenarską odprowadza wodę do studni chłonnej, kanalizacji deszczowej lub na trawnik w odległości co najmniej 1,5 m od fundamentu. Szczegółowe informacje o drenie francuskim można znaleźć na stronach Wikimedia Commons — French drains.
Połączenie rynny i drenu przy małym ganku
Bardzo częsta przyczyna zawilgocenia przy schodach to rynna spustowa kończąca się tuż przy wejściu. Rura spustowa powinna być przedłużona podziemnym rurociągiem lub rurą elastyczną do miejsca odprowadzenia wody co najmniej 2–3 m od schodów. Bez tego, opad ulewny potrafi wprowadzić kilkadziesiąt litrów wody bezpośrednio pod fundament schodów w ciągu jednej godziny.
Wybór rozwiązania zależnie od warunków
Nie istnieje jedno universalne rozwiązanie dla wszystkich schodów wejściowych. Wybór metody zależy od:
- Rodzaju gruntu: Grunt przepuszczalny (piasek) sam odprowadza wodę — wystarczą spadki terenu. Na glinie i pile konieczny jest dren lub kanalizacja.
- Poziomu wód gruntowych: Wysoki poziom wód gruntowych wymaga drenu opaskowego lub nawet odwodnienia aktywnego.
- Dostępnego miejsca: Przy wąskich przejściach i bliskim sąsiedztwie ogrodzenia może brakować miejsca na odkryty rów; rozwiązaniem są dreny liniowe lub mała studnia chłonna.
- Podłączenia do kanalizacji: Gminy o rozbudowanej kanalizacji deszczowej pozwalają na podłączenie drenów do sieci; w innych przypadkach konieczne jest rozsączanie lub studnia chłonna.
Więcej o fundamentowaniu schodów w polskich warunkach gruntowych w artykule Fundamenty schodków a przemarzanie gruntu.